Thuốc GLP-1 để giảm cân: Những điều bạn nên biết

Nếu gần đây bạn thường xuyên theo dõi các tin tức về sức khỏe, có lẽ bạn đã nghe nói đến thuốc GLP-1. Đây là các loại thuốc kê đơn có thể được sử dụng như một phần của chương trình quản lý cân nặng bằng y khoa dành cho những người phù hợp.

Trong những năm gần đây, các loại thuốc này đã thu hút nhiều sự quan tâm hơn. Tuy nhiên, trước khi cân nhắc sử dụng, điều quan trọng là bạn cần hiểu ai là đối tượng phù hợp, thuốc hoạt động như thế nào và bạn có thể mong đợi điều gì trong quá trình điều trị.

Trước hết, chính xác thì GLP-1 là gì?

GLP-1 viết tắt của glucagon-like peptide-1, một loại hormone mà cơ thể bạn sản sinh tự nhiên sau bữa ăn. Nó giúp:

• Phát tín hiệu no đến não của bạn
• Làm chậm tốc độ thức ăn rời khỏi dạ dày
• Điều hòa lượng đường trong máu

Thuốc GLP-1 hoạt động bằng cách mô phỏng hormone tự nhiên này của cơ thể, giúp điều hòa cảm giác thèm ăn và tăng cảm giác no. Nhờ đó, khi tham gia một chương trình quản lý cân nặng có cấu trúc, một số người có thể cảm thấy no sớm hơn và ăn khẩu phần nhỏ hơn.

Ai phù hợp với thuốc GLP-1?

Nói chung, thuốc GLP-1 có thể được kê đơn nếu bạn:

• Có chỉ số BMI từ 30 trở lên.
• Có chỉ số BMI từ 27 trở lên đi kèm với một tình trạng sức khỏe liên quan đến cân nặng như tiểu đường, huyết áp cao, cholesterol cao hoặc chứng ngưng thở khi ngủ.

Chúng không phù hợp cho những người đang mang thai, đang cho con bú, hoặc có tiền sử cá nhân hoặc gia đình bị ung thư biểu mô tuyến giáp dạng tủy (MTC) hoặc đa u tuyến nội tiết loại 2 (MEN2).

Việc tư vấn y khoa trước tiên là điều thiết yếu. Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử sức khỏe, các loại thuốc và mục tiêu điều trị của bạn trước khi bắt đầu trị liệu.

Nếu bạn không chắc liệu mình có phù hợp hay không, hãy nói chuyện với bác sĩ của chúng tôi tại Parkway Shenton để được đánh giá và tư vấn cá nhân hóa.

Tôi có thể dùng thuốc GLP-1 nếu tôi bị tiểu đường hoặc các tình trạng y tế khác không?

Đây là một câu hỏi phổ biến, vì nhiều người đang cân nhắc điều trị quản lý cân nặng cũng đang dùng thuốc cho các tình trạng mãn tính khác.

Trong hầu hết các trường hợp, thuốc GLP-1 có thể được sử dụng an toàn với sự theo dõi thích hợp.

• Tiểu đường: Người mắc bệnh tiểu đường hoặc các bệnh mạn tính khác có thể cần được đánh giá thêm trước khi bắt đầu điều trị. Bác sĩ sẽ xem xét các loại thuốc bạn đang sử dụng, tình trạng sức khỏe tổng thể và mục tiêu điều trị để xác định liệu liệu pháp GLP-1 có phù hợp với bạn hay không.
• Huyết áp cao: Khi cân nặng giảm, huyết áp thường được cải thiện. Một số bệnh nhân có thể cần liều thuốc huyết áp thấp hơn theo thời gian.
• Tình trạng tuyến giáp: Thường an toàn trong điều trị suy giáp, nhưng không phù hợp cho bệnh nhân có tiền sử ung thư tuyến giáp (MTC hoặc MEN2).
• Tình trạng thận hoặc gan: Thường an toàn với việc điều chỉnh liều lượng hoặc theo dõi sát sao hơn nếu cần thiết.

Bác sĩ sẽ đánh giá hồ sơ lâm sàng tổng thể của bạn trước khi đưa ra khuyến nghị liệu phương pháp điều trị GLP-1 có phù hợp với bạn hay không.

Tôi có thể giảm được bao nhiêu cân một cách thực tế với thuốc GLP-1?

Kết quả khác nhau tùy thuộc vào từng người.

Dựa trên các nghiên cứu lâm sàng, bệnh nhân sử dụng thuốc GLP-1 có thể đạt mức giảm cân khoảng 10–15% trong vòng 12–18 tháng khi kết hợp với thay đổi lối sống.

Mục tiêu là giảm cân dần dần thay vì thay đổi nhanh chóng. Điều này giúp giảm thiểu các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn như thiếu hụt dinh dưỡng và mất khối lượng cơ nạc.

Điều quan trọng không kém là xây dựng các thói quen bền vững giúp duy trì mức giảm cân đã đạt được. Chế độ ăn uống lành mạnh hơn, hoạt động thể chất thường xuyên và học cách quản lý sự thèm ăn có thể làm giảm nguy cơ tăng cân trở lại thường thấy khi bệnh nhân ngừng hoặc giảm liều thuốc.

Cũng cần lưu ý đến một góc nhìn rộng hơn về sức khỏe. Quản lý cân nặng không chỉ là con số trên bàn cân. Một phương pháp tiếp cận toàn diện sẽ tính đến sức khỏe thể chất và tâm lý, cũng như các yếu tố văn hóa - xã hội như thói quen làm việc, thói quen xã hội và sở thích ăn uống. Các can thiệp nên cân bằng, bền vững và thậm chí là thú vị.

Nhiều bệnh nhân bắt đầu nhận thấy sự cải thiện về mức năng lượng và sự tự tin trong vòng ba tháng đầu điều trị.

Từ góc độ y tế, mục tiêu chính của điều trị là cải thiện khả năng kiểm soát tim mạch và chuyển hóa. Ngay cả việc giảm cân ở mức khiêm tốn cũng có liên quan đến việc cải thiện sức khỏe tổng thể và giảm các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch.

Adapted from: AACE/ACE Obesity CPG, Endocr Pract. 2016;22(Suppl 3); Cefalu et al. Diabetes Care 2015;38:1567–82; Lean et al. Lancet 2018;391:541–51; le Roux et al. Lancet. 2017 Apr 8;389(10077):1399-1409; Mahil SK, et al. Br J Dermatol. 2019 Nov;181(5):946-953; Dias-Junior et al. Eur Respir J. 2014;43(5):1368-77.

Tôi có vẫn cần ăn kiêng và tập thể dục khi đang dùng thuốc GLP-1 không?

Có. Mặc dù thuốc GLP-1 giúp điều chỉnh sự thèm ăn, các thói quen lối sống lành mạnh vẫn đóng vai trò quan trọng.

Thay vì ăn kiêng khắt khe, bạn được khuyên nên:

• Ăn các bữa ăn cân bằng với khẩu phần phù hợp
• Đặt mục tiêu tập thể dục cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần; hoặc lý tưởng là 300 phút để giảm cân có ý nghĩa lâm sàng
• Bao gồm các bài tập rèn luyện sức mạnh hai lần mỗi tuần để duy trì khối lượng cơ và tăng tỷ lệ trao đổi chất khi nghỉ ngơi

Thực tế, bạn vẫn có thể thưởng thức các món ăn yêu thích tại địa phương như cơm gà hoặc nasi lemak – chỉ là với khẩu phần nhỏ hơn.

Đối với những bệnh nhân tham gia chương trình quản lý cân nặng y khoa của Parkway Shenton, các điều dưỡng tư vấn, chuyên gia dinh dưỡng và đối tác thể hình của chúng tôi sẽ làm việc chặt chẽ với bạn để thiết kế một kế hoạch thực tế phù hợp với lối sống và thói quen hàng ngày của bạn.

Thuốc GLP-1 có tác dụng phụ nào không?

Hầu hết mọi người đều dung nạp tốt phương pháp điều trị GLP-1. Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm:

• Buồn nôn
• Nôn mửa
• Tiêu chảy
• Táo bón

Những triệu chứng này thường nhẹ và có xu hướng cải thiện theo thời gian, đặc biệt là khi liều lượng được tăng dần dần.

Lưu ý rằng việc ăn quá nhiều, đặc biệt là trong các bữa tiệc lễ hội, có thể làm tăng cảm giác buồn nôn trong khi cơ thể bạn đang điều chỉnh để thích nghi với việc điều trị.

Các rủi ro hiếm gặp nhưng quan trọng bao gồm viêm tụy, sỏi mật hoặc các vấn đề về túi mật, và làm trầm trọng thêm bệnh mắt do tiểu đường giai đoạn tiến triển ở một số cá nhân nhất định. Vì thuốc GLP-1 làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, điều quan trọng là phải thông báo cho bác sĩ trước khi thực hiện phẫu thuật hoặc các thủ thuật cần gây mê.

Các nghiên cứu dài hạn đã cho thấy lợi ích bền vững và sự an toàn khi được theo dõi y khoa thích hợp, vì vậy hãy đảm bảo chỉ sử dụng thuốc GLP-1 dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.

Tôi cần tái khám bao lâu một lần khi đang điều trị GLP-1?

Thuốc giảm cân không phải là loại thuốc kê đơn một lần. Việc tái khám định kỳ giúp đảm bảo quá trình điều trị luôn an toàn và hiệu quả.

Bác sĩ của bạn thường sẽ theo dõi:

• Cân nặng và huyết áp
• Mức đường huyết
• Chức năng thận và gan
• Hồ sơ cholesterol và các dấu hiệu tim mạch - chuyển hóa khác, nếu phù hợp

Các buổi tái khám thường được lên lịch mỗi hai đến ba tháng một lần trong thời gian đầu, sau đó sẽ giãn cách xa hơn (ví dụ: mỗi sáu tháng một lần) khi tình trạng của bạn đã ổn định. Những cuộc hẹn này cho phép bác sĩ theo dõi tiến độ, điều chỉnh liều lượng khi cần thiết và quản lý sớm bất kỳ tác dụng phụ nào để đảm bảo cả sự an toàn và kết quả bền vững cho bạn.

Điều gì xảy ra nếu tôi ngừng điều trị GLP-1?

Khi ngừng thuốc GLP-1, sự thèm ăn thường quay trở lại và có thể xảy ra tình trạng tăng cân lại.

Điều này không có nghĩa là việc điều trị đã thất bại. Đối với một số cá nhân, béo phì hoạt động giống như một tình trạng mãn tính cần được quản lý liên tục.

Thành công lâu dài phụ thuộc vào các thói quen được xây dựng trong quá trình điều trị. Một số bệnh nhân tiếp tục liệu pháp duy trì liều thấp. Những người khác chuyển sang các chiến lược hoặc loại thuốc thay thế dựa trên mục tiêu cá nhân của họ.

Không có điểm kết thúc cố định, vì kế hoạch điều trị hoàn toàn được cá nhân hóa theo mục tiêu và hồ sơ sức khỏe của bạn.